Demencja,  Dla opiekunów,  Różne

Zespół zachodzącego słońca

Zespół zachodzącego Słońca (ang. sundowning, sundown syndrome) określa zachowania i symptomy, które pojawiają się najczęściej w godzinach popołudniowych i wieczornych u osób cierpiących na otępienie (demencję) oraz, w miejszum stopniu, u osób starszych. Syndrom stanowi nielada wyzwanie dla opiekunów. Według badań, 20–45% pacjentów zdiagnozowanych z chorobą Alzheimera doświadcza tego syndromu (Smith, 2011).

Objawy zespołu zachodzącego słońca

Objawy mogą być różne w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Najczęściej jednak, wraz z zachodzącym słońcem, opiekunowie obserwują nastepujące zachowania:

  • narastające poczucie zdezorientowania,
  • zmiany nastroju, podenerwowanie, niepokój, złość (wahania nastroju) najczęściej powiązane są z tym, iż u pacjenta narasta frustracja, spowodowania tym, że nie wie gdzie jest i co się dzieje),
  • fizyczne i psychiczne zmęczenie,
  • krzyczenie,
  • halucynacje,
  • zwiększenie drżenia, dygotanie rąk.

Przyczyny zespołu zachodzącego słońca

Przyczyny zespołu zachodzącego słońca nie do końca są znane, ale możemy podzielić je na:

  • środowiskowe– coś w środowisku podopiecznego ma negatywny wpływ na jego samopoczucie (zbyt mała ekspozycja na naturalne światło, hałas, zbyt dużo aktywności).
  • neurobiologiczne (zmiany w mózgu związane z przebiegiem choroby zaburzają rytm okołodobowy oraz produkcję melatoniny, tzw. “hormonu snu”). Dodatkowo leki, które przyjmuje chory mogą potęgować częstotliwość i długość trwania syndromu zachodzącego słońca.
  • psycho-społeczne (przed wszystkim brak wieczornej rutyny, negatywny wpływ może mieć również brak zainteresowania ze strony opiekuna lub jego niedostępność).

Wśród innych najczęściej występujących przyczyn zespołu wymienia się:

  • depresję,
  • ból,
  • zmiany temperatury,
  • skoki ciśnienia krwi,
  • bycie głodnym lub spragnionym,
  • bycie zbyt zmęczonym,
  • znudzenie.

Co zrobić?

Choć zespoł zachodzącego słońca jest dosyć częstym zjawiskiem występujących w przebiegu choroby, są jednak sposoby, które mogą pomóc złagodzić niektóre objawy. Liczne badania potwierdzają pozytywne działanie ekspozycji na naturalne światło jako jedej z pozafarmakolocznych metod. Według badań Amerykańskiego Instytutu ds. starzenia się, najlepszymi sposobami radzenia sobie z zespołem zachodzącego słońca są także:

  1. Przestrzeganie stałego planu jedzenia posiłków. Jeśli to możliwe, upewnij się, że chory kładzie się spać i wstaje o tej samej porze.
  2. Ograniczenie drzemki podczas dnia.
  3. Zadbanie o dobre oświetlenie. Złość i dezorientacja narastają, gdy osoba z demencją nie widzi dobrze, gdzie się znajduje.
  4. Ograniczenie cukieru, w szczególności wieczorem. Nadmiar cukru może pobudzać, przez co powodować problemy z zaśnięciem. To samo dotyczy kawy oraz innych napojów pobudzających, które mogą skutecznie zaburzyć sen.
  5. Wieczorem zadbaj o rytynę i stopniowe wyciszenie, które pomoże choremu w zasnięciu. W tym czasie lepiej nie planować zbyt wielu aktywności.
  6. Zmniejszenie hałasu towarzyszącego osobie z demencją. Dotyczy to dźwięku telewizora lub hałasu pochodzącego z zewnątrz domu. Być może puszczenie łagodnej muzyki pomoże w zaśnięciu. Przede wszystkim zadbaj o to, aby programy które ogląd osoba chora nie zawierały scen przemocy. Oglądanie takich obrazów wieczorem może wywołać lęk i przyczynić się do halucynacji.
  7. Jeśli jesteście w nieznanym miejscu, zabierz ze sobą coś, co uspokaja osobę z demencją. Może to być jej ulubione zdjęcie lub przedmiot, który bardzo lubi.
  8. Zadbaj o to, aby w ciągu dnia podopieczny spędził trochę czasu na zewnątrz. Jeśli nie jest to możliwe, postaraj się aby siedział blisko okna, tak aby otrzymał dochodzące z zewnątrz światło naturalne. Taka ekspozycja na światło dzienne pomoże w regulacji zegara biologicznego.
  9. Aktywność fizyczna w ciągu dnia ma również udowodniony pozytywny wpływ na podopiecznego, jego zachowanie i jakość snu. W miarę możliwości staraj sie zachęcać osobę starszą do ćwiczeń lub spacerów w ciągu dnia. Wieczorem jednak unikaj zbyt dużego wysiłku.

Jeśli objawy narastają, porozmawiaj o tym z lekarzem. Wspomagająco na problemy ze snem może działać melatonina.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.